Pojęcie ewaluacji

Ewaluacja to systematyczna i obiektywna ocena programu lub polityki, ich założeń, procesu realizacji i rezultatów pod względem stosowności, skuteczności, trwałości, efektywności, a także użyteczności podjętych w ich ramach działań. Powinna dostarczać rzetelnych i przydatnych informacji o obiekcie badania wspierając w ten sposób proces decyzyjny oraz wspierając współdziałanie wszystkich partnerów zaangażowanych w realizację programu.

Badania ewaluacyjne są metodą wieloaspektowej (uwzględniającej wskaźniki o charakterze społecznym i ekonomicznym), demokratycznej oceny jakości i efektywności programów, projektów oraz polityk publicznych. Ich zaletami są przede wszystkim: uwzględnianie perspektyw podstawowych grup zaangażowanych w przedmiot badania, budowanie zaufania pomiędzy badającymi i badanymi, a także inicjowanie zmian postaw jednostek i grup w kierunku większej otwartości na zmiany, innowacje i podnoszenie jakości własnych działań.

Ewaluacja jest terminem o szerokim znaczeniu i różnorodnych często definicjach. Oprócz jej formy „klasycznej” (badania szeroko rozumianego wpływu danego programu na otoczenie społeczno-ekonomiczne, budującego mechanizmy zaufania, współpracy i współdziałania pomiędzy realizatorami programu a innymi zainteresowanymi programem grupami) nazwą „ewaluacja” określa się w praktyce działania administracji zadania o charakterze ściśle kontrolnym, często dotyczące wyłącznie sfery środków finansowych programu, które nie mają faktycznie charakteru ewaluacji. Jednocześnie występuje ona coraz szerzej w formie nienazwanej, jako standard dobrego zarządzania organizacją w ogóle.

Obecna rosnąca popularność badań ewaluacyjnych wynika ze współczesnych tendencji w zakresie zarządzania organizacjami (m.in. Total Quality Management, New Public Management), a w kontekście Unii Europejskiej ze wzrastającej roli funduszy strukturalnych. Biorąc pod uwagę dynamiczny rozwój teorii zarządzania, a także rozwój polityki strukturalnej Unii Europejskiej, należy przypuszczać, że zainteresowanie ewaluacją będzie nadal systematycznie rosło i będzie odgrywać rolę swoistego „znaku jakości” zarządzania, także w administracji.

Aczkolwiek obecność badań ewaluacyjnych w polskiej administracji publicznej jest obecnie związana przede wszystkim z obsługą funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, mogą być one potencjalnie wykorzystywane do analizy szerokiej gamy programów, projektów, a nawet polityk, nie związanych z polityką strukturalną Unii. Należy zatem przypuszczać, że obecny zasięg przedmiotowy ewaluacji w polskiej administracji będzie się stopniowo poszerzał, a tym samym wzrośnie jej ogólne znaczenie w zarządzaniu tym sektorem.

Wartość zrealizowanej ewaluacji mierzy się przede wszystkim jej pozytywnym wpływem na badany program. Oprócz trudno mierzalnych efektów o charakterze „miękkim”, takich jak zintegrowanie grup zainteresowanych programem, polepszenie przepływu komunikacji pomiędzy grupami odpowiedzialnymi za jego realizację, skutkiem ewaluacji powinny być również m.in. istotne decyzje o charakterze finansowym czy organizacyjnym. Decyzje te wymagają jednak zazwyczaj zgody politycznej, która jest trudna do osiągnięcia bez „kultury ewaluacyjnej” – poszanowania dla wyników badania, postrzegania go jako środka naprawy, a nie narzędzia kontroli podejmowanych działań*.

*Opracowano na podstawie: Ewaluacja w administracji publicznej. Funkcje, standardy i warunki stosowania, Departament Spraw Społecznych i Ustrojowych, Warszawa 2004

Wydruk bieżącej strony
+    o    -

 

Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego ul. Korsarzy 34, 70-540 Szczecin